Hüseyin Rahmi Göktaş’ın Usturlap Yolculuğu: Kelimelerden Gökyüzüne Bir Köprü

Bazı insanlar yaptıkları işleri gürültüyle duyururken, Hüseyin Rahmi Göktaş işini aşkla ve hicapla yapan "sıra dışı" profillerden biri. Dil üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Göktaş, bugünlerde İslam bilim mirasını somutlaştıran usturlapların yeniden üretim süreciyle bilim tarihine ışık tutuyor.

Dilin Derinliği: Kökses Teorisi

Göktaş, 2022 yılında dil alanında ödül alan "Kökses Teorisi: Türkçenin Geleceği" kitabıyla dilin sadece bir iletişim aracı değil, bir kavrayış biçimi olduğunu savundu. "Sevinç, inanç, bilinç" gibi sonu "nç" ile biten kelimelerin sunduğu sınırları keşfederek Türkçenin felsefi gücünü ortaya koydu.

Zamanın Peşinde: Dehr ve Usturlaplar

Göktaş’ın bilim tarihine yönelmesi, "zaman" kavramı üzerine yazdığı kitaplarla başladı. Ona göre mekanik saatler sadece bir süreyi sayarken, usturlaplar ve güneş saatleri "şimdiyi" ve gerçeği gösteren fenomenolojik araçlardır.

• Yeniden Üretim: Uluğ Bey’in usturlabından Galileo’ya atfedilen Danti Usturlabı’na kadar pek çok eseri kendi markası olan "Mukantara" adı altında yeniden üretti.

• Fuat Sezgin Mirası: Bu tutkusu onu, Prof. Dr. Fuat Sezgin’in kurduğu devasa bilim mirasıyla ve İslam Bilim Tarihi Enstrümanları Koleksiyonu ile buluşturdu.

Bilimin Kalbindeki Üç Büyük İcat

Göktaş’a göre İslam bilim tarihinde insanın ufkunu açan en önemli üç icat şunlardır:

1. İbnü’l-Heysem ve Camera Obscura: Işık teorisiyle fotoğrafın ve sinemanın temellerini atan buluş.

2. İbnü’s-Serrâc’ın Evrensel Usturlabı: Matematiksel bir deha ürünü.

3. Abdurrahman eş-Şufi’nin Gök Küresi: Yıldızların kadim haritası.

"Modern bilim, insana ve kâinata dair tüm derinlikleri yok eden bir satıh genişlemesidir. İslami ilim mirası ise insanın merkezde olduğu bir bilim anlayışını temsil eder."

Bir "İlim" Bilinci İnşa Etmek

Cihan Aktaş’ın gözlemleriyle, Göktaş’ın çabası sadece nostaljik bir sergi hazırlamak değil; geçmişin doğru okunmasını sağlayarak geleceğin bilim bilincini oluşturmak. Bu yolculuk, Türkçenin derinliklerinden gökyüzünün ölçümüne kadar uzanan bütüncül bir hakikat arayışının parçasıdır.