Orta Doğu’da Alarm Seviyesi Yükseliyor: ABD–İran Hattında Savaş İhtimali

Orta Doğu bir kez daha kritik bir eşiğe gelmiş durumda. Washington yönetimi ile Tahran arasındaki gerilim diplomasi masasından askeri hazırlık sahasına taşınmış görünüyor. ABD basınına yansıyan bilgilere göre, ABD ordusu İran’a yönelik olası bir operasyon için son hazırlıklarını yapıyor. Ancak Beyaz Saray’da nihai karar henüz verilmiş değil.

ABD Başkanı Donald Trump’ın önünde hem askeri hem de diplomatik seçenekler olduğu belirtilirken, sahadaki hareketlilik dikkat çekici boyutlara ulaştı. 2003 Irak işgalinden bu yana bölgeye yapılan en kapsamlı hava ve deniz sevkiyatının gerçekleştiği iddia ediliyor.

Doğu Akdeniz ve Körfez’de Askeri Yoğunluk

ABD donanmasının iki uçak gemisi grubu bölgede konuşlanmış durumda. USS Abraham Lincoln ve USS Gerald R. Ford’un Doğu Akdeniz ve çevresindeki varlığı, olası bir harekâtın sadece sınırlı bir operasyon olmayabileceği yorumlarına neden oluyor. Bölgeye F-35, F-15 ve F-16 savaş uçaklarının yanı sıra erken uyarı ve elektronik harp unsurlarının da kaydırıldığı bildiriliyor.

Askeri kaynaklar, operasyonun “birkaç gün sürecek sembolik bir saldırı” formatında değil, haftalara yayılabilecek geniş çaplı bir hava harekâtı şeklinde planlandığını öne sürüyor.

İran’ın Elindeki Kartlar

Tahran yönetiminin doğrudan konvansiyonel bir savaşta ABD ile boy ölçüşemeyeceği açık. Ancak İran’ın elinde bölgesel dengeleri sarsabilecek asimetrik kozlar bulunuyor.

Bunların başında, dünya enerji akışının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı geliyor. Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin önemli bir bölümü bu dar su yolundan geçiyor. İran’ın burada atacağı bir adım yalnızca askeri değil, ekonomik bir deprem de yaratabilir.

Ayrıca Körfez ülkelerindeki Amerikan üsleri, balistik füze ve insansız hava aracı saldırıları açısından potansiyel hedefler arasında gösteriliyor.

Diplomasi Masası Tamamen Kalkmış Değil

Her ne kadar sahadaki askeri hazırlıklar hızlanmış olsa da diplomatik kanalların tamamen kapanmadığı ifade ediliyor. ABD içinde bazı eski askeri ve diplomatik isimler, geniş çaplı bir savaşın sonuçlarının öngörülemez olacağı uyarısında bulunuyor.

Olası senaryolar arasında; İran rejiminin zayıflaması, askeri yönetim ihtimali, bölgesel bir vekalet savaşının genişlemesi ya da ülkenin iç karışıklığa sürüklenmesi gibi ihtimaller yer alıyor. 90 milyonu aşan nüfusuyla İran’da yaşanabilecek bir istikrarsızlık, yalnızca bölgeyi değil Avrupa’yı da etkileyecek bir göç dalgası riski taşıyor.

İsrail Cephesinde Tartışmalı Görüntüler

Bu gerilimin gölgesinde İsrail’de yayınlanan bazı görüntüler de uluslararası kamuoyunda tepki topladı. 7 Ekim sonrası Filistinli mahkumlara yönelik uygulamaların sertleştirildiğine dair iddialar, insan hakları tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Bölgedeki tansiyon askeri olduğu kadar siyasi ve insani boyutuyla da büyüyor.

Kritik Soru: Karar Anı Ne Zaman?

Şu an için en kritik değişken, Washington’dan çıkacak nihai karar. Eğer askeri düğmeye basılırsa, bu yalnızca iki ülke arasındaki bir hesaplaşma olmayacak. Enerji piyasalarından küresel güvenlik mimarisine kadar geniş bir etki alanı oluşacak.

Diplomasi ile savaş arasındaki çizgi ise her geçen gün biraz daha inceliyor. Orta Doğu bir kez daha tarihsel bir dönemeçte.