İsrail-İran Çatışması Küresel Petrol Piyasalarını Sallıyor: Fiyatlar Yüzde 100’ün Üzerinde Yükseldi!

Hürmüz Boğazı’ndaki Gerilim Navlun Fiyatlarını Zirveye Taşıdı

Basra Körfezi’nin girişinde yer alan stratejik su yolu Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasında hayati bir rol oynuyor. Dünyada deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte biri bu boğazdan geçiyor. Başta Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere bölgedeki önemli üreticiler, ham petrol ve kondensat sevkiyatlarında Hürmüz Boğazı’nı kritik bir güzergâh olarak kullanıyor. Günlük ortalama 20 milyon varil petrol ve ürününün taşındığı boğazdan, Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine önemli miktarda sevkiyat yapılıyor. Ayrıca küresel LNG ticaretinin yüzde 20’si de buradan geçiyor.

Şu ana kadar doğrudan bir saldırı ya da boğazın kapatılması gerçekleşmemiş olsa da, tanker operatörlerinin Hürmüz Boğazı geçişlerinde temkinli davranması nedeniyle piyasada taşımacılık kapasitesi azalmaya başladı. Güvenlik endişeleri nedeniyle yakıt taşımacılığının risk ve maliyeti giderek yükseliyor.

Orta Doğu-Asya Navlunlarında Rekor Artış

Anadolu Ajansı muhabirinin, Londra Menkul Kıymetler Borsası’ndan (LSEG) aldığı “LSEG Workspace” verilerine göre, Orta Doğu’dan Çin’e giden çok büyük ham petrol tankerleri (VLCC) için referans navlunlar, 17 Haziran itibarıyla çatışma öncesine göre yüzde 61 artarak 72,4 Worldscale puana ulaştı. Bu oran, yıl başına kıyasla yüzde 68’lik bir yükselişe işaret ediyor.

Orta Doğu’dan Japonya’ya rafine petrol ürünü taşıyan LR2 tipi orta boy tankerlerin TC1 rotasındaki referans navlunlar 12 Haziran’da 116,84 Worldscale iken, 17 Haziran’da yüzde 88 artışla 219,76’ya çıktı. Bu artış, yıl başına göre yüzde 102,5’i buldu. Ayrıca TC5 rotasında, daha küçük kapasiteli LR1 tipi tankerlerin navlunları 12 Haziran’daki 144,85 Worldscale seviyesinden yüzde 54 artışla 223,16’ya yükseldi. Bu da yıl başına göre yüzde 97,4 artış anlamına geliyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı Kapatma Riski Düşük

Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Oxford Üniversitesi iş birliğiyle hazırlanan PortWatch verilerine göre, İsrail’in İran’a saldırısından önce 12 Haziran’da Hürmüz Boğazı’nı kullanan tanker sayısı 58 iken, saldırı günü olan 13 Haziran’da bu sayı 69’a çıktı. Ancak 15 Haziran’da tanker sayısı 53’e geriledi. Bu düşüş, taşımacılık şirketlerinin daha temkinli hareket etmesinden kaynaklanıyor. Boğazdaki kargo gemi sayısında ise önemli bir değişim gözlemlenmedi.

Veri analitik şirketi Kpler’in analizine göre, Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılma ihtimali oldukça düşük. İran’ın Körfez ülkeleriyle sürdürdüğü diplomatik ilişkiler ve petrolünün yaklaşık yarısını buradan ithal eden Çin’e olan ekonomik bağımlılığı, bu kritik geçidin kapatılmasını engelliyor.

Böylece, mevcut gerilimlere rağmen Hürmüz Boğazı’nın açık kalması beklenirken, artan güvenlik riskleri ve temkinli yaklaşım nedeniyle navlun fiyatlarındaki yükseliş devam ediyor.