Google, Türkiye Depreminde Erken Uyarı Gönderemediğini Kabul Etti: “Sistemi Geliştiriyoruz”

2023 yılında Türkiye’nin güneydoğusunda meydana gelen ve 55 binden fazla kişinin yaşamını yitirdiği depremlerde Google’ın Android Deprem Uyarı Sistemi (AEA) sınıfta kaldı. BBC’nin ortaya koyduğu bilgilere göre, merkez üssünün 158 kilometre çevresinde yaşayan yaklaşık 10 milyon kişi, “Harekete Geç” uyarısıyla zaman kazanabilirdi. Ancak bu kritik alarm yalnızca 469 kişiye gönderildi.

Google, BBC’ye yaptığı açıklamada, yaklaşık yarım milyon kişiye yalnızca “hafif sarsıntı” uyarısının gittiğini ve bu uyarıların kullanıcıların dikkatini çekmediğini doğruladı. Oysa bu uyarılar, “Rahatsız Etmeyin” modunda bile ekranı devre dışı bırakacak şekilde tasarlanmış olan yüksek seviyeli “Harekete Geç” alarmı olsaydı, birçok kişinin uyanıp güvenli bir yere kaçma şansı olacaktı.

Google daha önce bu sistemin “iyi çalıştığını” savunmuştu, ancak sonrasında “algılama algoritmalarındaki sınırlamalar” nedeniyle depremin büyüklüğünü yanlış tahmin ettiklerini kabul etti. İlk deprem anında sistem, 7.8 büyüklüğündeki sarsıntıyı yalnızca 4.5-4.9 aralığında tahmin etti. Bu büyük hata, uyarının yaygın biçimde iletilememesine yol açtı.

İkinci büyük depremde ise sistem biraz daha başarılıydı: 8 bin 158 cihaza “Harekete Geç”, yaklaşık 4 milyon kullanıcıya ise “Farkında Ol” uyarısı gönderildi. Ardından yapılan algoritma değişiklikleriyle gerçekleştirilen simülasyonda, eğer sistem düzgün çalışsaydı 10 milyon kişiye acil uyarı gönderilebileceği anlaşıldı.

BBC, Google’a 2025’te Myanmar’daki depreme yönelik performansı sordu ancak henüz yanıt alamadı. Öte yandan, Google’ın sistemi bugüne dek 98 ülkede uyarı gönderdi.

Colorado Maden Okulu’ndan yardımcı doçent Elizabeth Reddy, gerçek büyüklükteki verilerin kamuoyuyla paylaşılmasının iki yılı bulmasını “endişe verici ve sinir bozucu” olarak nitelendirdi:

“Burada küçük bir teknik aksaklıktan değil, on binlerce can kaybından bahsediyoruz. Bu kadar kritik bir sistemde şeffaflık şart.”

Pasifik Kuzeybatı Sismik Ağı Direktörü Harold Tobin ise ulusal erken uyarı sistemlerinin yerini alması hedeflenmeyen bu teknolojinin bazı ülkeler tarafından “Google yapıyor, biz yapmasak da olur” düşüncesiyle değerlendirilmesinden endişe duyduklarını belirtti.

Google sözcüsü, her deprem sonrası sistemin geliştirildiğini ve AEA’nın yalnızca ulusal sistemlere “tamamlayıcı” olarak hizmet verdiğini vurguladı. Ancak yaşananlar, teknoloji devlerinin afet anlarında taşıdığı sorumluluğu ve bu sistemlerin güvenilirliğini yeniden tartışmaya açtı.