Ergenlikte Madde Bağımlılığına Dikkat: Erken Uyarı İşaretleri ve Ailelere Öneriler

Ergenlik, gençlerin kimlik arayışı içinde olduğu, duygusal ve sosyal gelişimlerinin hızlandığı kritik bir dönem olarak öne çıkıyor. Ancak bu dönemde yaşanan değişimler, madde bağımlılığı gibi riskleri de beraberinde getirebiliyor. Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi ve Çocuk-Ergen Psikiyatristi Prof. Dr. Şaziye Senem Başgül, bu hassas süreçte ailelerin dikkatli olması gerektiğine işaret etti.

Başgül, aile içi problemler, akran baskısı, psikolojik sorunlar ve gençlerin merak duygusunun madde kullanımını tetikleyebileceğini belirtti. Özellikle ebeveynleri ve arkadaşlarıyla sağlıklı iletişim kuramayan, duygusal boşlukta kalan gençlerin risk altında olduğunu vurguladı. Sosyal medya ve medya içeriklerinde maddelerin cazip sunulmasının gençlerde merak uyandırabileceğini, bu konuda doğru ve yeterli bilginin önemine değindi.

Ani Davranış Değişiklikleri Önemli Uyarı İşaretleri

Madde kullanımının belirtileri genellikle davranış ve duygu değişimleriyle kendini gösteriyor. Derslerde başarısızlık, arkadaş çevresinde değişiklik, huzursuzluk, para isteme, yalnızlaşma, ani öfke patlamaları ya da aşırı neşe ve depresyon halleri aileler için önemli uyarılar. Ayrıca fiziksel görünümde bozulmalar ve gece uykularındaki düzensizlikler de gözlemlenebiliyor.

Aile Tutumu ve Tedavi Süreci

Madde kullanımı şüphesiyle karşılaşan ailelerin öfkeyle değil, anlayışla yaklaşması gerektiğini belirten Prof. Dr. Başgül, bağımlılığın irade zayıflığı olmadığına dikkat çekti. Tedavide aile terapisi ve uzmanlarla iş birliği önemli rol oynuyor. Ailelerin tedavi sürecinde destekleyici olmaları, gençlerin ilaç ve rehabilitasyon programlarına devam etmelerini sağlamaları gerekiyor.

Ruhsal Sorunlar Hem Neden Hem Sonuç

Depresyon, anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu gibi psikiyatrik rahatsızlıkların madde kullanımını artırabileceğini ve bağımlılıkla birlikte daha da ağırlaşabileceğini söyleyen Başgül, bu durumların uzmanlarca birlikte ele alınmasının önemini vurguladı.

Okul ve Sosyal Çevrenin Rolü

Bağımlılıkla mücadelede okulun, öğretmenlerin ve rehberlik servislerinin zamanında müdahalesinin kritik olduğunu belirten Başgül, öğretmenlerin sağlıklı yaşam ve iletişim konularında öğrencilere rol model olması gerektiğini dile getirdi. Okullarda riskli davranışları azaltmaya yönelik programların uygulanması gerektiğinin altını çizdi.

Ücretsiz Destek: Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM)

Yeşilay, gençler ve aileler için Türkiye genelinde 105 merkez ve 115 danışma hattı ile ücretsiz psikoterapi ve sosyal hizmet desteği sunuyor.

Uzman Desteği Ne Zaman Alınmalı?

Madde kullanımı düzenli hale geldiyse, yoksunluk belirtileri, ciddi ruhsal problemler, aile ve sosyal ilişkilerde bozulma yaşanıyorsa; ya da genç kendi çabasıyla bırakmaya çalışıp başaramıyorsa mutlaka profesyonel destek alınmalı. Prof. Dr. Başgül, “Bağımlılık ilerleyici bir hastalıktır, erken müdahale tedavi başarısını artırır” diye konuştu.